U bent hier

Musea in beweging

 

De jongste maanden openden of heropenden heel wat musea de deuren voor het publiek. Het museumlandschap verandert voortdurend. Wat zijn de trends?

 

Verhelderde verhalen

 

Het vorige nummer van Openbaar kunstbezit Vlaanderen liet uitgebreid kennismaken met het vernieuwde Museum Plantin-Moretus in Antwerpen, dat het laatste weekeinde van september de deuren opende. Het historische pand is helemaal opgefrist en de verhalen, over het baanbrekend vakmanschap van Christoffel Plantijn en over negen generaties Moretussen, zijn verhelderd. De bezoeker verdwaalt niet meer in een overvloed tentoongestelde werken uit de indrukwekkende boekproductie van drie eeuwen Officina Plantiniana. Met minder boeken vertelt het museum veel meer en brengt de mensen die het boekbedrijf hebben geleid tot leven.

 

Ook het BELvue-Museum in Brussel heeft de permanente tentoonstelling helemaal hertekend en presenteert een nieuw verhaal. Zoals het Museum Plantin-Moretus huist het Brusselse museum in een gebouw met geschiedenis: het achttiende-eeuwse Bellevuehotel, buur van het koninklijk paleis, dat in het begin van de twintigste eeuw eigendom werd van de Koninklijke Schenking. Vanaf het einde van de jaren 1970 tot 1998 stelden de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis er een deel van hun collectie tentoon, vooral achttiende-eeuwse meubels en porselein. In 1992 opende op de tweede verdieping het Museum van de Dynastie. In 2003 kwam het beheer van het Bellevuegebouw in handen van de Koning Boudewijnstichting. Die liet het renoveren en ombouwen tot een museum over de geschiedenis van België, dat in 2005 openging. Het BELvue-Museum huisvest ook het Knooppunt Democratie, dat schoolgroepen wegwijs maakt in de complexe werking van de instellingen in België en Europa.

 

Openbaar Kunstbezit Vlaanderen - Belle-VUE

© M.Oechsner - BELvue-Museum

 

Het BELvue-Museum dat in 2005 de plaats innam van het wat oubollige Museum van de Dynastie, gaf een eigentijds beeld van de geschiedenis van ons land. Het was een chronologisch verhaal, nog altijd opgehangen aan de kapstok van de monarchie. Sinds 21 juli van dit jaar is gekozen voor een thematische aanpak en een interactieve opstelling. In de salons komen zeven maatschappelijke thema’s aan bod: democratie, welvaart, solidariteit, pluralisme, migratie, taal en Europa. Opvallend is dat de conflicten uit de Belgische geschiedenis (de strijd om het stemrecht, de ‘schooloorlogen’, de koningskwestie, de communautaire perikelen…) niet zijn weggemoffeld.

 

Openbaar Kunstbezit Vlaanderen - Belle-VUE

© Frank Toussaint - BELvue-Museum

 

Ook het BELvue-Museum wil de bezoeker niet overdonderen met een massa aan informatie. Iedereen beslist zelf hoe diep hij of zij in een onderwerp wil graven. Dat kan via de tablets en de ‘periscopen’ die in het museum zijn opgesteld met beelden, filmpjes en geluidsfragmenten. Dezelfde vrijheid heeft de bezoeker bij de galerij met een tweehonderdtal voorwerpen die in de gangen is opgesteld. Hij kan al dan niet verbanden zoeken met de behandelde thema’s tussen de bonte verzameling: een saxofoon van Adolphe Sax, een Leuvense stoof, een pot Luikse siroop, een fiets van Eddy Merckx, een ‘millecroquettes’, blijkbaar ook een Belgische uitvinding… Er zijn ook enkele kunstwerken bij, van Minne en Magritte bijvoorbeeld. De Koning Boudewijnstichting bezit een grote kunstcollectie. Ze heeft daar niet uit geplukt voor het BELvue-Museum, maar liet de werken in de musea die ze in bruikleen hebben, waar ze beter in de daar vertelde verhalen passen.

 

Meer ruimte

 

Het Museum Plantin-Moretus opende in een aanpalende nieuwbouw een leeszaal en een depot. Ook het Hortamuseum in Sint-Gillis kreeg extra ruimte. En dat was dringend nodig. Het Hortamuseum ontvangt jaarlijks meer dan 60.000 bezoekers. De voormalige woning annex atelier van Art Nouveau-architect Vicor Horta was te klein om die stroom optimaal te ontvangen. Daar is nu aan verholpen.

 

In 2007 werd met 1,25 miljoen euro van Beliris, het samenwerkingsverband tussen de federale overheid en het Brussel Gewest, het huis naast het museum aangekocht. Dit eclectische Huis Hilst uit 1900 werd met een bijkomende 2,15 miljoen euro van Beliris helemaal gerenoveerd. Geïnspireerd op het Anne Frankhuis in Amsterdam is er een verbinding tussen de twee panden. Het Huis Hilst doet dienst als onthaalruimte, vestiaire en boekshop. Ook de bibliotheek en de kantoren van het museumpersoneel zijn er ondergebracht. Op de eerste verdieping zal het museum tentoonstellingen organiseren. Dankzij deze ‘verhuis’ kunnen de bezoekers voor het eerst de oude keuken, de diensttrap en de bediendenvertrekken en ook het tekenatelier van Victor Horta ontdekken.

 

Openbaar Kunstbezit Vlaanderen - Horta

Hortamuseum

 

Het is niet eenvoudig om van woningen, al dan niet met ateliers of werkruimtes, musea te maken die voldoen aan alle eisen van bewaaromstandigheden en publieksvriendelijkheid. Grote stadspaleizen zoals het Museum Plantin-Moretus of ruime burgerhuizen met uitbreiding zoals het Hortamuseum lenen zich daar beter toe dan kleinere monografische musea. Toch doen ook die heel wat inspanningen, zoals het Museum Gust De Smet in Deurle dat op 15 oktober heropende.

 

Gust De Smet (1877-1943) bouwde in 1935 een huis op een perceel dat uitgaf op weiden, velden en stukken bos, in een uithoek van Deurle. Vandaag is het omringd door villa’s. Na de dood van de weduwe van Gust De Smet in 1948 werd het bij testament overgemaakt aan de gemeente Deurle, zoals de schilder het had gewild. Voorwaarde was dat het huis de naam Museum Gust De Smet zou krijgen en dus voor het publiek toegankelijk moest zijn. Het museum ging open in 1950. De volledig ingerichte huiskamer op het gelijkvloers en het atelier op de eerste verdieping zijn in de oorspronkelijke toestand bewaard. De werken die in het atelier achterbleven na de dood van weduwe De Smet zijn tentoongesteld. Het gaat om een honderdtal kleinere werken uit de periode in Nederland en late landschappen, geschilderd in de omgeving.

 

Openbaar Kunstbezit Vlaanderen - Museum Gust De Smet

Museum Gust De Smet

 

In 2014 ging het museum dicht voor renovatie. Er kwam dubbele beglazing, nieuwe elektriciteit en isolatie; allemaal noodzakelijk om de veiligheid van de bezoekers en de ideale bewaarconditie van het huis, de meubelen en de kunstwerken op lange termijn te garanderen. Voor de renovatie verhuisde een deel van de inboedel naar het depot in het gemeentehuis en een deel ging naar het transitiedepot van het Provinciaal Erfgoedcentrum in Ename, waar de houten voorwerpen een behandeling kregen. Alles is nu geïnventariseerd en de collectie is digitaal beschikbaar.

 

Privécollecties publiek

 

Privécollecties die voor het publiek toegankelijk worden gemaakt, is een trend die al enkele jaren aanhoudt. In mei opende in de rotonde van het Thermae Palace Hotel in Oostende Het Spilliaert Huis. Het is een initiatief van Mark Vanmoerkerke, kunstverzamelaar en uitbater van het hotel, Anne Adriaens-Pannier, gewezen conservator van de Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België, en Dorian Van der Brempt, ex-directeur van het Vlaams-Nederlands Huis deBuren. De starttentoonstelling Ontmoetingen met Spillaert, die liep tot begin oktober, toonde een selectie schilderijen en tekeningen uit Belgische privéverzamelingen. Het Spilliaert Huis mikt op twee tentoonstellingen per jaar.

 

In juni kondigde de Nederlandse reder Harry Rutten aan dat hij aan de Antwerpse Scheldekaaien, tegenover Het Steen, het Museum De Reede zal inrichten. Hij zocht al een tijd naar een locatie voor zijn collectie van een tweehonderdtal tekeningen, etsen en lithografieën van voornamelijk Francisco Goya, Félicien Rops en Edvard Munch. Het nieuwe museum aan de Ernest Van Dijckkaai wordt de buur van het Eugeen Van Mieghem Museum, ook een privé-initiatief. De opening van Museum De Reede is gepland in de lente van volgend jaar.

 

Openbaar Kunstbezit Vlaanderen - Museum De Reede

Museum De Reede

 

Een privéverzameling die al lang is uitgegroeid tot een museum is de collectie van Ghislain Mahy die bestaat uit een duizendtal voertuigen. Tweehonderdvijftig van die gerestaureerde wagens stonden in 1986 tentoon bij de opening van Autoworld in het Jubelpark. Het museum viert dus dit jaar zijn dertigste verjaardag. Midden september opende het een nieuwe permanente ruimte. De Media Room telt een dertigtal zitplaatsen. Op groot scherm krijgt de bezoeker films en video’s te zien over de geschiedenis van het Jubelpark en van het museum en over de evolutie van de auto de voorbije veertig jaar.

 

Openbaar Kunstbezit Vlaanderen - Autoworld

Autoworld

 

Artikelfoto: Hortahuis - © Paul Louis