U bent hier

Siegfried Bing, een bevlogen ziel voor art nouveau

Siegfried Bing, een bevlogen ziel voor art nouveau
Stof met drie kraanvogels die over de golven vliegen, Japan, negentiende eeuw, Musée des Arts Décoratifs, Parijs (boven) en Georges de Feure, Elegante vrouwen op het strand, 1900-1902, Collectie van Jane Abdy, Londen (onder).

 

De tentoonstelling L'Art Nouveau, het huis Bing verhuist straks van Barcelona naar de Koninklijke Musea voor Schone Kunsten in Brussel. Door uitgelopen werkzaamheden in het Pavillon de Marsan wordt een tussenstop in Parijs overgeslagen en moeten de Fransen passen voor de roerganger van de art nouveau Siegfried Bing.

 

 

PARIJS, JAPAN EN VAN GOGH

 

Siegfried Bing (1838-1905) was een doorzetter, had een neus voor zaken en bezat bovendien een geraffineerde smaak. Dat alles werd hem van huis uit met de paplepel ingegeven. Als telg stamde hij uit een Hamburgse handelsfamilie, gespecialiseerd in internationale import en export van porselein en andere 'luxegoederen voor een welgestelde clientèle'. In 1854 verhuisde Bing naar Frankrijk, waar hij een porseleinfabriek begon met een ambachtelijk keramiekatelier. Op de Parijse Wereldtentoonstelling van 1867 kreeg een porseleinen servies van deze firma een hoogste onderscheiding. Nadat Bing in 1876 het Franse staatsburgerschap had gekregen en zijn voornaam veranderde in Samuel, bleef hij vanuit Parijs de commerciële productie van hoogwaardige toegepaste kunst najagen. Naast nieuwe technologieën zocht hij ook naar nieuwe artistieke inspiratiebronnen buiten de Franse cultuur. Getroffen door de natuurlijke bezieling liet hij zijn oog vallen op de Japanse cultuur. Daarin was hij niet uniek, want een ware Japan-rage woedde over de westerse, mondaine wereld. De omvang en kwaliteit van zijn verzameling Japanse prenten was in Parijse kunstkringen genoegzaam bekend. Van Gogh kwam in zijn Parijse jaren (1886-1888) regelmatig in de galerie 'La Maison Bing' over de vloer om inspiratie op te doen. De prenten van Utagawa Hiroshige die model stonden voor de schilderijen De bloeiende pruimenboom en Brug in de regen kwamen bij Bing vandaan.

 

 

WERELDTENTOONSTELLING

 

Doordat Bing veel steun kreeg van kunstenaars mocht hij op de Parijse wereldtentoonstelling van 1900 met een eigen paviljoen uitpakken, het Pavillion Art Nouveau Bing. Hierin liet hij drie volledig in de moderne stijl ingerichte vertrekken zien. In dit Gesamtkunstwerk kwamen toen nog onbekende ontwerpers aan bod: Georges de Feure, Edward Colonna en Eugène Gaillard, maar ook creaties van Henry van de Velde. De naar Parijs uitgeweken Duitser was dan wel in de lichtstad dé voortrekker en naamgever van de art nouveau geworden, hij oogstte er ook heel wat kritiek. Zo keken de gebroeders De Goncourt minachtend neer op de meubelen van Henry van de Velde die ze bestempelden als 'yachting style'.

 

 

EEN BELEVENIS

 

Niettegenstaande zijn grote betekenis voor de 'nieuwe' stijl is Bing bij ons - maar ook in de rest van Europa - nooit echt bij het brede publiek doorgedrongen. Hij stond in grote tentoonstellingen meestal aan de zijlijn. Zelden was hij het onderwerp van wetenschappelijk onderzoek. Echter niet in Amerika. Daar geniet hij al jaren de belangstelling van Gabriel Weisberg, professor in de kunstgeschiedenis aan de universiteit van Minnesota. Weisberg beschreef Bing in 1971 in het prestigieuze tijdschrift The Connoisseur als internationale handelaar van de art nouveau.

 

"Gabriel Weisberg is al meer dan dertig jaar begaan met het werk en leven van Bing," zegt Brita Velghe die voor de tentoonstelling in Brussel is aangesteld als commissaris. Dat initiatiefnemer Edwin Beckers van het Van Gogh Museum in Amsterdam, waar de expositie van start ging, met Weisberg in zee ging lag logischerwijs voor de hand. Evenwel is de expositie in Brussel geen exacte kopie van wat de bezoekers in Amsterdam, München en Barcelona onder ogen kregen. Behoudens de talloze objecten die ooit door Bing werden gesleten, krijgen we Japanse prenten te zien uit onder meer de rijke verzameling van het Van Gogh Museum maar ook uit de nalatenschap van de musicoloog Edmond Michotte (1830-1913) die in het Brusselse Jubelparkmuseum worden bewaard. "Reken maar dat het een belevenis wordt met Hiroshige, Hokusai en vele anderen," klinkt Velghe trots.

 

Philip Willaert

 


INFO

Tentoonstelling L'art nouveau, het Huis Bing

Van 17 maart tot 23 juli 2006

Open: dinsdag tot en met zondag van 10 tot 17 uur

Koninklijke Musea voor Schone Kunsten - Museum voor Modeme Kunst

Koningsplein 1-2

1000 Brussel

Tel.: 02 508 32 11

www.fine-arts-museum.be

Over Bing:

www.whistler.arts.gla.ac.uklbiog/bing_shtm

Over Weisberg:

www.geisberg.com/lart_nouveau.shtm 


Illustraties:

(U kan deze bekijken in het PDF-formaat)

Omslag van Le Japon artistique (1888) nr. 1
Van Gogh Museum (Bibliotheek), Amsterdam.

Royal Copenhagen, vaas, ca. 1888
Musée des Arts décoratifs, Parijs

Stof met drie kraanvogels die over de golven vliegen
Japan, negentiende eeuw, Musée des Arts décoratifs, Parijs

Kitagawa Utamaro, waaier ' Koto-spelende courtisane'
Collectie van John C. Weber

Luis Comfort Tiffany, Vaas, ca. 1896
Musée des Arts décoratifs, Parijs

Eugène Gaillard, Stoel, ca. 1899
Musée des Arts décoratifs, Parijs

William Degouve de Nuncques, Kind met uil, 1892
Privé-collectie, courtesy Van Herck, Antwerpen

Georges de Feure, Elegante vrouwen op het Strand, 1900-1902
Collectie van Jane  Abdy, Londen